Objawy i leczenie endometriozy

Endometrioza to schorzenie, w którym komórki błony śluzowej macicy (czyli endometrium) pojawiają się poza obrębem tego narządu. Zachowują się jednak tak, jakby wciąż pozostawały w macicy, tzn. w trakcie cyklu przyrastają, by ulec złuszczeniu podczas menstruacji. Problem polega na tym, że o ile krew miesięczna prawidłowo wydostaje się z organizmu przez drogi rodne kobiety, o tyle ta z ognisk endometriozy nie znajduje ujścia.


Co z tego wynika i jak to się leczy?


Gromadząca się krew tworzy skrzepy, co prowadzi z kolei do tworzenia się stanów zapalnych, torbieli i zrostów. Z każdą kolejną miesiączką powiększają się one, a uciskając na sąsiednie struktury, wywołują ból. Postawienie właściwej diagnozy nie należy do zadań łatwych, jako że dolegliwości mogą występować w bardzo różnych rejonach ciała. Najczęściej tzw. wszczepy endometrium pojawiają się w otrzewnej i narządach rozrodczych, znane są jednak rzadkie przypadki odnalezienia komórek śluzówki macicy np. w oku, mózgu czy płucach.


Objawy endometriozy mogą przybierać różną formę u różnych kobiet, a ich nasilenie niekoniecznie musi odpowiadać rozległości obecnych zmian. Choroba może się też rozwijać potajemnie nawet przez kilka lat, a wykryta zostaje przypadkiem, chociażby w związku z niemożnością poczęcia potomstwa. Wspomniane zrosty bywają bowiem przeszkodą w połączeniu się plemnika i komórki jajowej, często również endometrioza wpływa ujemnie na płodność w inny sposób.


Objawy niespecyficzne


Oprócz kłopotów z zajściem w ciążę wśród objawów wymienić można także długie, obfite i bolesne miesiączki (przy czym ból pojawia się niekiedy także w lędźwiach, a nawet udach), bóle podczas stosunku, oddawania moczu czy wypróżniania się, a także inne rodzaje bólu pojawiającego się cyklicznie, w okolicach menstruacji. Jak dowiadujemy się w białostockim gabinecie ginekologiczno-położniczym dr Anny Kluz-Kowal, endometriozie towarzyszą często także dolegliwości takie jak plamienia poza miesiączką, przewlekłe zmęczenie, wzdęcia, zaparcia, biegunki, nudności, a jeśli zmiany pojawią się w obrębie pęcherza lub jelit – również obecność krwi w moczu lub stolcu.


Leczenie


Istnieją zasadniczo dwie drogi leczenia endometriozy, a mianowicie leczenie farmakologiczne i operacyjne, które stosuje się oddzielnie lub uzupełniająco. Niestety, zarówno jeden, jak i drugi sposób na dłuższą metę mogą okazać się nieskuteczne (tzn. występują nawroty). Oprócz doraźnych leków przeciwbólowych (jak choćby ibuprofen) przepisuje się też te hormonalne, np. tabletki antykoncepcyjne. Niedopuszczanie do wystąpienia krwawień miesięcznych niejako „wycisza” ogniska endometrium, ma miejsce jednak tylko tak długo, jak długo podaje się hormony.


Gdy leki nie pomagają, pozostaje jeszcze operacja. Objąć ona może np. jedynie torbiele lub ogniska endometrialne, czasem jednak konieczne okazuje się usunięcie całego jajnika czy nawet macicy wraz z przydatkami. Zabiegi – przy okazji których usuwa się też powstałe zrosty – coraz częściej przeprowadza się laparoskopowo, choć w niektórych przypadkach oczywiście zastosować trzeba klasyczne cięcie chirurgiczne, czyli laparotomię.


Dobór właściwej metody (w tym konkretnego rodzaju leku) zależy od wielu czynników. Są to między innymi lokalizacja ognisk endometrium i stopień zaawansowania choroby, ale też wiek pacjentki i stan jej zdrowia, reakcja na dotychczasowe formy leczenia, a także plany związane z macierzyństwem. Znaczenie ma również to, jakich rezultatów oczekujemy (i na jakie skutki uboczne na pewno nie jesteśmy w stanie sobie pozwolić). Inaczej bowiem podejść można do sprawy, gdy celem jest przywrócenie płodności, a inaczej, gdy chodzi przede wszystkim o eliminację bólu.

rss